Vestingbouw

Vestingsteden kan men herkennen aan hun speciale vorm. Ze zijn namelijk zo gebouwd dat ze niet gemakkelijkkunnen worden veroverd en zich bovendien buitengewoongoed kunnen verdedigen. Deze vorm is in ons land in drie stappen verfijnd.

Het Italiaans vestingstelsel

Na de Middeleeuwen wordt een oorlog niet meer met pijl en boog uitgevochten, zoals in de Middeleeuwen,maar met kanonnen en musketten.Rond 1515 wordt in Italië het bastion uitgevonden. Dat is een probaat verdedigingsmiddel. Er kunnen kanonnen op worden gezet. Een bastion is een vijfhoekige uitbouw van een verdedigingswerk, bedoeld om de ruimte voor de aanliggende muren of aarden wallen met vuur te Cheap Omega Replica kunnen bestrijken. Berekeningenvan de kogelbaan (ballistische calculaties) vereisen dat een vestingstad een veelhoek wordt. Italiaanse steden worden voortaan gebouwd als een veelhoek en versterkt met grote bastions, die op regelmatige afstand van elkaar staan in een vooruitgeschoven positie ten opzichte van de muren. Dit heet hetItaliaanse vestingstelsel.


De heerser over de lage landen, Karel V, wenst de grens van dit onderdeel van zijn grote rijk te versterken volgens de nieuwste inzichten. Daarom schakelt hij voor de nieuwe vestingwerken aan de grenssteden van de Nederlanden Italiaanse ingenieurs in die hier het Italiaanse Vestingstelsel moeten toepassen. Karel V heeft het meeste oog voor de grens met Frankrijk in het Zuiden. De steden aan de Franse grens worden versterkt volgens de nieuwste inzichten. Hij laat verder in het Oosten Groenlo (Grol) tot een vesting ombouwen. Dat stadje ligt als een enclave in het gebied van de bisschop van Münster. Verder wordt Maastricht beter versterkt. Omwille van Engeland in het Rolex Replica Watches Westen krijgen Vlissingen met Fort Rammekens (1547) en Brielle ook aandacht. Bovendien laat hij in een aantal grote steden dwangburchten aanleggen om de opstandige burgers onder de duim te houden. Die worden ook aangelegd volgens de richtlijnen van het Italiaans Vestingstelsel. Vanaf 1555 zet zijn opvolger Philips II dit beleid door.
 

Het Oud Nederlands Vestingstelsel

De Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) geeft een belangrijke impuls aan de bouw van vestingsteden in het noordelijk deel van de lage landen. Nu worden namelijk,om de Spanjaarden buiten te houden, de steden aan de grens van Holland en Zeeland versterkt.De opstandelingen in deze gebieden maken geen gebruik van het Italiaans Vestingstelsel.Zij hanteren eigen principes. In 1578 komt aan het hoofd van de vestingbouw in de cheap iwc replica Republiek Adriaen Anthoniszoon te staan. Hij had in 1573 aan de zuidzijde van Alkmaar bastions en aarden wallen ontworpen, die tijdens het beleg van Alkmaar effectief tegen de Spaanse belegeraars waren gebleken. Zijn ervaringen worden leidend bij de vestingbouw in de Republiek.

De ervaringen die in de Republiekin de praktijk met de vestingbouw waren opgedaan, worden geleidelijk ontwikkeld tot een volwaardig vestingsysteem: het Oud Nederlands Vestingstelsel. Zaltbommel en Hulst laten de kenmerken ervan zien:

  • Aarden wallen, in tegenstelling tot muren en ook in tegenstelling tot wallen van steen van het Italiaanse vestingstelsel,
  • Natte grachten, in tegenstelling tot droge grachten in Italië,
  • De wallen zijn net als de muren in Italie geconstrueerd in de vorm van bastions met rechte flanken, die haaks staan op de tussenstukken,
  • Speciale beplanting.

Maurits zorgt ook voor een ingenieursopleiding aan de universiteit van Leiden. Met de faculteit Fortificatie en dependerende scientien aan de universiteit van Leiden ontstaat in Holland een nieuwe wetenschap: de vestingbouwkunde. Aan de theoretische kant zorgt Simon Stevin voor een wiskundig fundament van de vestingbouw met zijn boek Stecktenbebouwing. Deze eerste hogere beroepsopleiding in deze streken levert legeringenieurs, landmeters en vestingbouwers af, die hun kennis later ook naar het buitenland zullen exporteren.

Jammer genoeg is tegenwoordig nergens meer de oude beplanting te zien. Op de wallen werden systematisch geschikte bomen en planten gezet niet alleen om het geschut te verbergen maar ook om de grond vast te houden. Het afgraven van de wallen en het graven van tunnels onder de wallen door de belegeraar werd daarmee ook moeilijk gemaakt door de vele wortels. De beplanting van de cheap iwc replica wallen vormde dus ook een belangrijk onderdeel van de Nederlandse vestingbouwtheorie. Het idee was dat een vesting het drie maanden moest kunnen uithouden en dus drie maanden zelfvoorzienend moest zijn. Er moest daarom ook voldoende brandhout zijn. Ook hiervoor was de beplanting nuttig. Eventueel konden de bomen als brandhout dienen.

Frederik Hendrik, de opvolger van Maurits als opperbevelhebber van het leger van de Republiek, laat de vestingen, die Breitling Replica Watches volgens hetOud Nederlands Vestingstelsel zijn aangelegd, verder verbeteren. Ze worden bijvoorbeeld voorzien van hoornwerken. Dat zijn grote schansachtige bouwsels, die in de voorste verdedigingslijn van de vesting worden aangelegd, bijvoorbeeld aan de overkant van de rivier.

Het Nieuw Nederlands Vestingstelsel

In het begin van de achttiende eeuw wordt de verdediging van de Republiek op een nieuwe leest geschoeid en worden de verdedigingsweken van de vestingsteden compleet gereconstrueerd.Menno van Coehoorn (1641-1704) is de theoreticus van het Nieuw Nederlands Vestingstelsel. Hij verwoordt zijn inzichten in zijn Nieuwe vestingbouw op een natte of lage horizont. Voor hem spelen linies in de verdedigingen van een land de hoofdrol. Dat zijn aarden borstweringen en dijken, waarvoor een natte gracht en anders te inunderen land ligt. Op de kwetsbare punten liggen forten en vestingsteden. Vestingsteden staan niet langer centraal, maar vormen een onderdeel van een linie.

Volgens het Nieuw Nederlands Vestingstelsel worden er maar liefst vier parallelle verdedigingscirkels cirkels rond een vestingstad ontworpen. Een stad wordt allereerst uitgerust met bastions en met ravelijnen in de gracht. Vervolgens komt de bedekte (of gedekte) weg. Dit is een doorlopende, door een aardlaag beschermde, weg rond de buitengracht, bestemd voor het verzamelen van troepen voor een uitval vanuit de vesting of als (eerste) verdedigende opstelling daarvan. Het derde element zijn lunetten. Dit zijn kleine(re) verdedigingswerken met twee naar buiten gerichte zijden. Ten slotte is er Cheap Breitling Replica nog een flauw aflopend talud. Hierin wordt een labyrint van gangen aangelegd. Het basisidee achter het Nieuw Nederlands Vestingstelsel is, dat het voor de vijand niet mogelijk mag zijn rechtstreeks op de gemetselde stenen basis van de hoofdwal te schieten. Eerst moeten de ervoor gelegen verdedigingswerken worden veroverd om vervolgens van daaruit bressen te kunnen schieten in de hoofdwal met haar bastions. Aan de zijde van de verdedigers is het zicht (het `schootsveld`) juist volkomen vrij en kunnen de hoger gelegen verdedigingslinies de lager opgestelde troepen met vuur dekken.

De ontwikkeling van de vestingsteden is in Nederland min of meer gestopt methet Nieuw Nederlands Vestingstelsel.Als er oorlog dreigde, zijn ze wel steeds in allerijl opgeknapt en opnieuw compleet uitgerust om de Republiek te verdedigen. Hetzelfde gebeurde in de Franse tijd toenNapoleon werd bedreigd.Maar de militaire aandacht is naarmate de kanonnen en geweren verder konden schieten, steeds meer naar de linies en de verdediging daarvan verschoven. Geleidelijk verliezende vestingsteden aldushun militaire betekenis.

Binnen de wallen van de vestingsteden zijn er nog wel enkele aanpassingen geweest. Op het einde van de achttiende eeuw verschijnen er kazernes, waarvoor ruimte moet worden gemaakt in de stad. Met het inkwartieren bij de mensen thuis is het dan gedaan.In de negentiende eeuw worden in de vestingsteden bomvrije voorraadkelders voor munitie en proviand aangelegd.

In de twintigste eeuw, met name vanaf de jaren zestig is men overal begonnen met het restaureren van de vestingresten in de vestingsteden.Zelden ziet men kenmerken van het Italiaanse stelsel.Hulst Brielle, Woudrichem en Gorinchem zijn nog te herkennen als vestingstedendie zijn aangelegd volgens het Oud Nederlands Vestingstelsel. In de meeste Nederlandse vestingsteden, die hun versterkingen hebben behouden, vindt men de kenmerken van het Nieuw Nederlands Vestingstelsel terug.Aan hun buitenkant is er na de reconstructies aan het begin van de achttiende eeuw namelijk niet veel meer veranderd.