Vestingstad Muiden
Overzicht
Verken Forteiland Pampus, bezoek het eeuwenoude kasteel Rijksmuseum Muiderslot en fiets de fortenlandroute. Muiden ligt op het scharnierpunt van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam.
Beleef de gezellige vestingstad met een wandeling door de haven vol traditionele zeilschepen en neem plaats op een terrasje met uitzicht op de Groote Zeesluis. Muiden zit bomvol verrassingen.
De geschiedenis van Muiden
Al in de negende eeuw begint de geschiedenis van Muiden. Er werd langs de oevers van de Vecht gevochten tegen het water.
In 1297 verkreeg de vesting Muiden al stadsrechten en vormde het begin van de Hollandse Waterlinie met de zee- en inundatiesluizen in de monding van de Vecht.
Samen met de vestingsteden Naarden en Weesp vervulde vestingstad Muiden een belangrijke rol als voorpost van Amsterdam binnen de Hollandse Waterlinies.
De eerste verdedigingswerken van Muiden dateren uit de eerste helft van de 15e eeuw. In 1590 werden de muren vervangen door aarden wallen met bastions en kreeg ook het Muiderslot een eigen omwalling waarbij de voorburcht van het slot wegens ruimtegebrek moest worden gesloopt.
Als reactie op de ontwikkelingen op het gebied van oorlogsvoering, werd na de Frans-Duitse Oorlog in 1870-1871 de vesting weer gemoderniseerd. Het tracé van de vestingwal werd veranderd en er werden een aantal bakstenen, bomvrije, onderkomens geplaatst. Markante voorbeelden hiervan zijn de kazerne aan het Vestingplein, het Muizenfort (foto: Peter Saal) en de holle beer.
Muiden is tot in de 16de eeuw min of meer een open stadje gebleven met wallen en grachten maar grotendeels zonder hoge stenen muren en stadspoorten. Voor de verdediging van Muiden werd namelijk zonder meer vertrouwd op het Muiderslot. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog zijn bredere grachten, hogere stadswallen met bastions en stadspoorten aangelegd.
Ook om het Muiderslot heen werd een omwalling aangebracht in de vorm van een vierhoek met een halve bastion op elke hoek. De vesting hield goed stand tijdens de oorlog van 1672-1673. Direct na deze oorlog is in de Vecht een grote zeesluis gebouwd.
De Groote Zeesluis
In 1673 werd in Muiden met de bouw van een nieuw zeesluiscomplex begonnen bij de monding van de rivier de Vecht. Deze sluis moest een provisorische dam vervangen die daar in alle haast was neergelegd om het water vast te houden voor de (nood) inundatie van het Rampjaar in 1672. De nieuwe zeesluis beschermde het achterland tegen overstromingen en vanuit een militair perspectief was de sluis ook bedoeld voor het realiseren van een brede waterlinie tegen een aanstormende vijand.
Bij inundatie was de beheersing van de inlaat van de hoeveelheid Zuiderzeewater essentieel en bovendien voorkwam de sluis het wegstromen van water uit de gebieden die stroomopwaarts al onder water waren gezet. De Groote Zeesluis heeft, samen met de Weesperpoortsluis, eeuwen lang een belangrijke rol in drie waterlinies gespeeld (Oude- en Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Stelling van Amsterdam). Nu is het een van de drukste sluizen voor de pleziervaart.
Muiden maakte deel uit van de (Nieuwe) Hollandse Waterlinie. Vanaf 9 januari 1901 behoorde Muiden tot de Stelling van Amsterdam. Het forteiland Pampus, gelegen binnen de gemeente Muiden, gebouwd in 1887-1897, was bestemd om samen met het Vuurtoreneiland en de batterij bij de Diemer Zeedijk de ingang van het IJ te beschermen.
De vestingwerken van Muiden zijn redelijk goed bewaard gebleven. Nog elf van de oorspronkelijke twaalf bastions kunnen in de omwalling onderscheiden worden. In de grachten liggen nog enkele goed zichtbare beren (een gemetselde dam in een vestinggracht) en een ravelijn (een versterkt eiland gelegen in de vestinggracht) met daarop het zogenaamde Muizenfort. Het Muizenfort werd gebouwd rond 1875 als versterking van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het gold als schakel tussen die verdedigingslinie en de Stelling van Amsterdam. Andere militaire relicten betreffen de West-batterij met torenfort, een kazerne en enkele kanon remises.
Muiden vandaag
Fiets door de bossen van Natuurmonumenten, over uitgestrekte heidevelden in het Goois Natuurreservaat, langs historische molens en buitenplaatsen aan de Vecht of volg de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De grote diversiteit in natuur, afgewisseld door monumentale bouwwerken en romantische tuinen is wat Gooi & Vecht zo bijzonder maakt. Ervaar het zelf en laat je verrassen. Meer informatie vindt u op:
Liever wandelen?
Sportief doorstappen op het historische Voetstappenpad of ontspannen dwalen over de ‘s-Gravelandse buitenplaatsen. Gooi & Vecht is een prachtig gebied om te wandelen met veel bewegwijzerde routes door het bos en over de heide. Vanaf de Toeristische Overstappunten (TOP’s) verspreid door de regio pak je gemakkelijk een van de vele wandelroutes op, waardoor je iedere keer iets nieuws ontdekt.
We bieden een drietal aanbevolen routes aan. Liever zelf een route bepalen? Je vindt het hier op:
Muiden bezoeken?
Kom eens kijken naar deze prachtige stad, gelegen binnen het Groene Hart.
Wandel het waterlinieommetje van circa 4,5 km om een goed idee van de vestingwerken te krijgen en bezoek het Muiderslot, dat is beslist een must.
Muiden is een centrum voor waterrecreatie. Bij de sluis liggen mooie oude platbodems afgemeerd. En kijken naar het schutten van de vele plezierbootjes vanaf een terrasje, is een gewild tijdverdrijf in Muiden geworden.
Kijk voor meer informatie op:
Voor meer informatie over het gebied, neem een kijkje op: groenehart.nl
Bezienswaardigheden
Bezoek het eeuwenoude kasteel Rijksmuseum Muiderslot. Het is een van de bekendste kastelen van Nederland Muiderslot: ook wel bekend als Amsterdam Castle Muiderslot. Het vierkante kasteel met kenmerkende ronde hoektorens en slotgracht werd kort na 1285 gesticht door Floris V. en van 1895-1910 gerestaureerd. De inrichting van het kasteel belicht vooral de 17e eeuw, de periode waarin dichter, schrijver en historicus P.C. Hooft het kasteel bewoonde.
Neem een boot naar Forteiland Pampus. Midden in het IJmeer ligt de parel van de Hollandse Waterlinies: Forteiland Pampus. Het eiland Pampus staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco en is een bijzondere bestemming voor jong en oud.
Ga terug in de tijd en vaar met de Pampus veerboot vanuit Muiden of Amsterdam IJburg naar het historische eiland. Dwaal vrij rond over het onbewoonde Forteiland of laat je leiden door een van de enthousiaste gidsen. Ga op pad met een geheime sleutel en herbeleef de geschiedenis met de nieuwste multimediasnufjes en interactieve games.
Op Pampus is het museumfort met de attracties te bezichtigen. In het Pampus Paviljoen is het goed toeven en opwarmen, als de zon schijnt kun je genieten van een echt Pampus biertje op een van de zitzakken met uitzicht over het Gooimeer.
Wandel over de vernieuwde vestingwallen van onze vestingstad Muiden.
Beleef de gezellige vestingstad vanaf een terrasje met uitzicht op de haven vol traditionele zeilschepen en de Groote Zeesluis. (foto: Sander Enderink)
Muiderslot
Het Muiderslot, een middeleeuws kasteel uit de 13de eeuw, ligt op een eiland met vier bastions, direct aan de monding van de Vecht en in het zicht van de sluis. Het is een van de oudste en best bewaarde kastelen van Nederland en heeft een reeks van bekende historische bewoners gekend zoals P.C.Hooft. Vanaf het rampjaar in 1672 kreeg het slot een overwegend militaire functie en is, samen met de oude zeesluis, niet alleen onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie maar ook van de latere Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie waarvoor verschillende aanpassingen nodig waren. Haar taak was de sluis en de zeedijk te beschermen. De eeuwenlange geschiedenis van verdedigen met water is verbeeld in het Waterschildpaviljoen. Het Muiderslot is nu een rijksmuseum.
